ورزش و یادگیری

اگرچه به نظر می‌رسد که ورزش راهی برای حفظ سلامتی و تقویت عضلات و ماهیچه‌ها است. اما، اهمیت آن بسیار فراتر می‌رود. ورزش نظم، مسئولیت پذیری اجتماعی، اعتماد به‌ نفس، روحیه کار گروهی و یادگیری را در فرد بهبود می‌بخشد. باعث افزایش جریان خون در مغز می‌شود. درنتیجه، میزان تمرکز را در افراد افزایش می‌دهد. حافظه را تقویت می‌کند، خلاقیت را برمی‌انگیزد و مهارت حل مسئله را در افراد گسترش می‌دهد. در یک کلام می‌توان گفت که ورزش به مغز کمک می‌کند تا بتواند آماده یادگیری شده، رشد کرده، بهتر کار کند و بتواند اطلاعات را نگهداری کند.

تاثیر ورزش بر سلامت روان و ارتباط آن با یادگیری در کودک و نوجوان

ورزش در فرد ورزشکار احساس امنیت ایجاد می‌کند و ارتباط برقرار کردن و هدفمند بودن را در او تقویت می‌کند. در نتیجه، حالت روحی بهتری را برای او به‌وجود می‌آورد. تحقیقات دکتر ریتی، استادیار بالینی روانپزشکی دانشگاه هاروارد، نشان می‌دهد.

ورزش می‌تواند ‌بهترین دفاع در برابر بسیاری از مشکلات بهداشت روانی رایجی باشد که ممکن است دانش‌آموزان در طول تحصیل با آن دست‌وپنجه نرم کنند. مشکلاتی چون استرس، اختلال هراس یا حمله پانیک، افسردگی و اختلال ADHD!
دکتر ریتی، استادیار بالینی روانپزشکی دانشگاه هاروارد

استرس

استرس ممکن است فرد را در هر سنی، از کودکی تا بزرگسالی، درگیر کند. راه‌های بسیاری برای کنترل کردن آن وجود دارد. یکی از این راه‌های سالم، ورزش کردن است.

ورزش به‌صورت طبیعی از پیامدهای منفی استرس جلوگیری می‌کند و می‌تواند اثر مخرب استرس را دفع کند. مطالعات نشان می‌دهد، افرادی که فعالیت‌های بدنی را در روتین زندگی خود می‌گنجانند، از نظر اجتماعی فعال‌تر خواهند بود. همین موضوع باعث می‌شود اعتمادبه‌نفس آن‌ها بالا رود و بتوانند ارتباط اجتماعی خود را گسترش داده و آن را حفظ کنند.

اما، در بحث ورزش و افزایش یادگیری و استرس می‌توان گفت، دانش‌آموزان در طول تحصیل با استرس بسیار زیادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این میزان از فشار عصبی ممکن است ناشی از سختی و حجم دروس و تکالیفی باشد که قرار است انجام دهند. یا ممکن است ناشی از رقابت یا مسخره شدن توسط هم‌کلاسی‌هایشان باشد که ممکن است تشدید شود. در این شرایط ورزش می‌تواند استرس‌های عاطفی و فیزیکی را کنترل کند. تمرکز و توجه آن‌ها را افزایش داده و درگیری ذهنی کودک را رفع کند. در نتیجه، کودک بتواند با تمرکز بیشتر در کلاس درس، بهتر و بیشتر یاد بگیرد.

دکتر ریتی، استادیار بالینی روانپزشکی دانشگاه هاروارد، می‌گوید،

اضطراب یک واکنش طبیعی به تهدید است. اما، هنگامی که این اضطراب عامل بیرونی نداشته باشد و زندگی را مختل کند تبدیل به یک اختلال می‌شود.

دکتر ریتی، استادیار بالینی روانپزشکی دانشگاه هاروارد
اختلال هراس یا حمله پانیک فرم شدیدتری از اضطراب است که ممکن است دانش‌آموزان را هنگام امتحانات دچار کند. عملکرد آن‌ها را تحت تاثیر قرار دهد و در عین آماده بودن و داشتن دانش کافی، نتیجه خوبی را برای دانش‌آموز رقم نزند.

در این شرایط ورزش‌های هوازی بسیار مفید هستند و علائم اضطراب را در دانش‌آموز کاهش می‌دهند. به او کمک می‌کنند تا بتواند اضطرابش را کنترل کند، از بند آن رها شود و اعتمادبه‌نفسش افزایش یابد و عملکرد خوبی در امتحاناتش و یادگیری دروس داشته باشد.

افسردگی مانند سدی ذهن و تمامی وجود دانش‌آموز را احاطه می‌کند. مانع از این می‌شود که دانش‌آموز بتواند تمایلی به رفتن به مدرسه داشته باشد. یا بتواند دروس ارائه شده را فرا بگیرد. مطالعات نشان می‌دهند:

هنگام ورزش سطح دوپامین و اندورفین در مغز افزایش پیدا می‌کند. اندورفینی که در حین ورزش در مغز آزاد می‌شود، احساس سلامتی و خوشی عمومی را در فرد ایجاد می‌کند. میزان افزایش دوپامین نیز خلق و خو را بهبود می‌بخشد و دامنه توجه فرد را افزایش می‌دهد.
کریستوفر برگلند، ورزشکار بازنشسته و نویسنده و مدافع سلامت عمومی
۳۰ دقیقه ورزش کردن در طول هفته می‌تواند در رفع مشکل افسردگی در دانش‌آموزان معجزه کند و فشارهای وارد شده بر آن‌ها را کاهش دهد.

محیط آموزشی مدرسه ممکن است برای دانش‌آموزانی که دچار اختلال ADHD، بیش فعالی با نقص توجه، هستند بسیار طاقت‌فرسا باشد. چرا که، محیط آموزشی نیازمند توجه، تمرکز، آرام بودن و گوش کردن به معلم است. درحالی‌که، این افراد نمی‌توانند در محیط کلاس آرام و قرار داشته باشند، به تخته نگاه کنند، تمرکز کرده و به سخنان معلم گوش کنند. به همین دلیل خسته می‌شوند.

دکتر ریتی، استادیار بالینی روانپزشکی دانشگاه هاروارد، معتقد است که تمرینات ساختاری مانند هنرهای رزمی، باله، اسکیت یا ژیمناستیک یکی از بهترین انواع درمان اختلال ADHD است.

برای بچه‌هایی که با اختلال ADHD دست و پنجه نرم می‌کنند، ورزشی باید انتخاب شود که همزمان مغز و بدن را باهم درگیر کند. به همین دلیل، انتخاب تمرین‌های ساختاری بهتر از ورزش‌های هوازی است.

این نوع ورزش‌ها به این کودکان کمک می‌کند تا بتوانند تعادلشان را حفظ کنند. زمان‌بندی، توالی و پیگیری و ارزیابی کردن را بیاموزند و خطاهایشان را اصلاح کنند. در نهایت، با کمک این روش‌ها، مهارت‌های حرکتی ظریف، تمرکز و توجه در آن‌ها تقویت و تنظیم شود. بتوانند مطالب را بهتر بیاموزند.

ورزش جریان خون به سمت مغز را افزایش می‌دهد و باعث بهبود عملکرد مغز و مهارت‌های شناختی می‌شود. دکتر جان ریتی، استادیار بالینی روانپزشکی دانشکده پزشکی هاروارد، معتقد است که تاثیر ورزش بر یادگیری در سه سطح اتفاق می‌افتد. در گام نخست، ورزش می‌تواند هوشیاری، توجه و انگیزه را در ذهن شما تقویت کند. سلول‌های عصبی که پایه و اساس دریافت اطلاعات جدید هستند را تشویق کند تا با هم به تبادل بپردازند و اطلاعات جدید را دریافت کنند. در نهایت، منجر به توسعه و تولید سلول‌های عصبی جدید از سلول‌های بنیادی هیپوکامپ می‌شود.

هیپوکامپ بخشی از مغز است که مسئول یادگیری و حافظه است. مطالعاتی در مجله تحقیقات مغز انجام شد که نشان می‌دهد، ورزش مداوم به رشد هیپوکامپ کمک می‌کند. تمرینات کاردیو مداوم علاوه بر کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، باعث عملکرد بهتر مغز و تقویت حافظه می‌شود.

ورزش سبک یا متوسط، به ویژه در هر صبح، توانایی دانش‌آموزان را به‌طور قابل توجهی تحت تاثیر قرار می‌دهد.

ذهن آن‌ها را آماده دریافت اطلاعات، دانش و مهارت‌های جدید می‌کند.

به همین دلیل، ورزش جز لاینفک تحصیل است و تاثیر ورزش در تحصیل تنها شامل سلامت فیزیکی دانش‌آموز نمی‌شود!

ورزش تاثیر بسزایی در شکل گیری حافظه دارد. به‌طور مثال، انجام ورزش سبک مانند پیاده‌روی حین حفظ کردن واژگان زبان خارجی، باعث می‌شود کلمات بهتر در ذهن نقش ببندند.

مطالعاتی توسط دانشگاه یو وی هلند انجام شد که نشان می‌دهد،

ورزش دایره توجه کودک را بهبود می‌بخشد و کنترل اجرایی او را تقویت می‌کند.

کنترل اجرایی عامل برنامه‌ریزی، تمرکز، توجه، به یاد آوردن و مدیریت چند کار به‌طور همزمان است.

شرکت در کلاس‌های ورزشی و حضور در جامعه هم‌سالان کودک را در موقعیت‌های جدید قرار می‌دهد. باعث می‌شود کودک افراد جدید را ملاقات کند و به تعامل و تبادل با آن‌ها بپردازد.

دوستی عمیقی بین آن‌ها شکل بگیرد و فضای کلاس درس به محیط سالم‌تر و بهتری برای یادگیری تبدیل شود.

این ارتباط قوی بین دوستان باعث شود که کودک تمایل بیشتری برای رفتن به مدرسه نشان دهد.

مشتاقانه بخواهد در کلاس درس فعالیت بیشتری کند.

در پایان

تاثیر ورزش در یادگیری را می‌توان در زنگ تفریح بین درس‌ها به‌خوبی مشاهده کرد. درست زمانی که کودک از خواندن و تلاش خسته می‌شود، می‌تواند با کمی نرمش و ورزش دوباره تمرکز کرده و به درس خواندن ادامه دهد.

نقش ورزش در یادگیری دانش‌آموزان، سلامت جسمانی و روانی آن‌ها، میزان تمرکز و تقویت حافظه‌شان بسیار حیاتی است. کودک با ورزش کردن با هم‌سالانش می‌تواند دوستان بسیار زیادی را پیدا کند. اوقات خوبی را با آن‌ها سپری کند، اجتماعی شود. در نتیجه این ارتباط، دوستی‌های عمیقی شکل بگیرد که تا بزرگسالی او را همراهی کند.

ورزش به کودک کمک می‌کند تا شهامت بیشتری پیدا کند، بتواند خودش را ابراز کند و در کلاس مشارکت بیشتری داشته باشد. این مسائل همگی روند یادگیری کودک را بهبود می‌بخشند. اما، نظر شما در مورد ورزش و تاثیر آن بر یادگیری چیست؟